Ongemak als signaal

In het dagelijks leven staan mensen vaak oog in oog met situaties die ongemakkelijk of onzeker voelen: een gesprek dat je uitstelt, een beslissing waar je tegenop ziet, een risico dat genegeerd wordt. We kijken ernaar, maar handelen niet. Het werk van de Ierse kunstenaar John Gerrard, zoals Western Flag (Spindletop, Texas) (2017), maakt zichtbaar wat we graag wegdrukken. En nu dan...?

Gerrard vervangt een vlag — normaal een symbool van trots en vooruitgang — door een eindeloze pluim zwarte rook, verwijzend naar de olie-industrie en de keerzijde van economische groei. Het werk confronteert ons met de schaduwkanten van systemen waar we onderdeel van zijn: iets dat ooit stond voor succes en welvaart, kan ongemerkt leiden tot uitputting of schade. We weten allemaal dat het fossiele energie slecht is voor de planeet, maar ja... ga jij de party pooper zijn?

“The role of the artist is the same as it always has been… one has the great privilege of having a voice — and the simultaneous privilege of speaking in public about things you feel are important.” – John Gerrard

Ongemak als signaal

Bij Gerrard ligt de focus niet zozeer op handelen, maar op het zichtbaar maken van wat we liever niet zien. Zijn werk confronteert, vertraagt en dwingt tot kijken. In die zin is het eerder een vorm van bewustwording dan van handelingsmoed. En dat schuurt: want zien leidt niet automatisch tot doen.

Tegelijk lijkt daar wel een voorwaarde te liggen. Wie iets niet onder ogen ziet, zal er ook niet naar handelen. Misschien zit de bijdrage van dit werk dus vóór het moment van moed: het maakt ongemak zichtbaar en voelbaar. Maar handelingsmoed begint pas wanneer iemand besluit daar iets mee te doen — juist als dat spannend is of tegen de stroom ingaat.

https://www.youtube.com/watch?v=b9kq_Rqo4H4