Improviseren onder druk
- rutgerslump
- Mar 15
- 3 min read
Updated: 3 days ago
Steeds meer professionals leren improvisatievaardigheden. Niet om beter toneel te spelen, maar om beter om te gaan met een wereld die onvoorspelbaar is. Improvisatie helpt mensen om met hun omgeving mee te bewegen in plaats van die volledig te willen controleren. Dat maakt improvisatie interessant voor iedereen die zich bezighoudt met een vraag die mij bezighoudt: hoe ontstaat handelingsmoed wanneer de situatie onzeker is?
Improvisatie heeft zijn oorsprong in jazz en theater. Jazzmuzikanten spelen een bekend stuk, maar geven er onderweg een eigen draai aan. Improvisatieacteurs gaan nog een stap verder. Zij vragen hun publiek om input en bouwen daarop ter plekke nieuwe scènes, verhalen en liedjes. Wat daar op het podium gebeurt, lijkt verrassend veel op wat mensen in organisaties en samenlevingen ervaren. De situatie is nooit volledig voorspelbaar. Je weet niet precies wat er gaat gebeuren. En toch moet je iets doen.
Daarom wordt improvisatie steeds vaker toegepast buiten het theater, bijvoorbeeld in organisaties. Veel leiderschapstrajecten hebben "improv" als onderdeel om te leren spelen met het onbekende. Dit wordt ook wel Applied Improvisation ( toegepaste improvisatie) genoemd: het vertalen van improvisatieprincipes naar het dagelijks werk.
Luister ook de podcast met improvisatie-expert Alieke van der Wijk.
De regels van improvisatie "Yes, and..."
|
Handelingsmoed
Wat mij fascineert, is dat improvisatie eigenlijk een oefening is in handelingsmoed. Je weet niet wat er gaat gebeuren. Je weet niet of iets werkt. En toch zet je een stap.
Improvisatoren leren omgaan met die onzekerheid door te doen. Niet door het perfecte plan te maken, maar door te reageren op wat er gebeurt en daar iets aan toe te voegen.
Misschien zit handelingsmoed precies daar. Niet in het hebben van zekerheid, maar in het vermogen om in beweging te komen terwijl de uitkomst nog open ligt.
Druk en doen
Daarnaast kan ik uit eigen ervaring spreken: ik heb jarenlang professioneel geïmproviseerd. Ik speelde voor zalen met honderden mensen en werd vaak gevraagd om een evenement af te sluiten. Natuurlijk moest het aansluiten bij het thema van de dag maar de bezoekers moesten vooral met een goed gevoel de zaal verlaten. Dus de druk zat er flink op. Improvisatietoneel is samen spelen - wat vrolijk klinkt - maar het betekent ook kunnen handelen op het moment, ondanks druk en onzekerheid. Het is allesbehalve vrijblijvend. De veiligheid vond ik in het plezier met mijn medespelers, maar verder ging het vooral om niet te veel vooraf nadenken. Het draait om gewoon doen, vertrouwen op wat er op dat moment ontstaat, en zo je eigen handelingsmoed trainen. Leren omgaan met onveiligheid want publiek kan best hard zijn als iets niet leuk is.
“Improvisation is the art of being completely present and responding to what is in front of you, even when you don’t know what’s coming next." - John Cooper
Trainbaar
Wanneer je improvisatoren ontmoet, valt vaak hun open houding op. Ze staan nieuwsgierig tegenover nieuwe situaties en voelen zich relatief comfortabel met onzekerheid. Veel van hen ondernemen, experimenteren en creëren nieuwe dingen.
Misschien is dat geen toeval. Misschien ontstaat moed niet alleen door overtuiging of karakter, maar ook door het oefenen van kleine stappen in het onbekende.
Comments